Sicil affı ile ilgili birçok yazı yayınladık. Tüm yazılarımızda bu kanunun tüketicilerin kredi alması için yeterli olmadığını, kanunun sadece Merkez Bankası nezdinde bulunan ve halk arasında kara liste denilen kayıtların silinmesini kapsadığını, bankaların Kredi Kayıt Bürosu'nda (KKB) kayıtları da dikkate alarak kredi verip vermeme insiyatifini hala ellerinde bulundurduklarını belirttik. Ancak gelen yoğun soru ve yorumlardan anladığımız kadarıyla tüketicilerin geneli bundan habersizler. Aynı sorulara Türkiye Bankalar Birliği (TBB) da maruz kalmış olacak ki sicil affına ilişkin, Merkez Bankası tarafından silinen kayıtların bankalar tarafından da silinmesi konusunda kanunda bir zorunluluk bulunmadığını belirten bir bildiri yayınladı (PDF). Bildire yer alan maddeleri sizin için sadeleştirdik :1. Sicil Affı Kanunu’nun amacı nedir?
Bu kanunun amacı; ödeme tarihi Kanun’un yürürlüğe girdiği 28 Ocak 2009 tarihinden önce olup da; kullandığı nakdi ve gayri nakdi kredinin ödemelerini aksatan gerçek ve tüzel kişilerin, ticari faaliyette bulunan ve bulunmayan gerçek kişilerin ve kredi müşterilerinin karşılıksız çıkan çek, protesto edilmiş senet, kredi kartı ve diğer kredi borçlarına ilişkin olarak Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) nezdinde tutulan kayıtlarının, bu Kanun’un yürürlüğe girdiği tarihten önce veya bu Kanun’un yürürlüğe girdiği tarihten itibaren altı ay içinde ödenmesi veya yeniden yapılandırılması halinde, borcun tamamının ödenmesini müteakiben TCMB nezdinden silinmesidir.
2. Kanun uyarınca TCMB nezdindeki olumsuz kaydımı nasıl sildirebilirim?
Kanun uyarınca; negatif nitelikli, ödenmesi gereken tarih 27 Ocak 2009 ve öncesi olan kayıtlardan ödenmiş olanlar hemen silinmiştir.
Ödenmemiş olanlar ise, borcun en geç 28 Temmuz 2009 tarihi bitimine kadar ödenmesi veya yeniden yapılandırılması durumunda borcun tamamen ödenmesini takiben, ödemenin bankalarca TCMB’ ye bildirildiği tarihte/dönemde yazılı müracaata gerek olmaksızın silinecektir. Dolayısıyla, hakkında olumsuz kayıt bulunanların bunları sildirmek için TCMB’ye müracaat etmelerine gerek bulunmamaktadır.
3. TCMB nezdinde olumsuz kaydım bulunup bulunmadığını nasıl öğrenebilirim?
Kaydını öğrenmek isteyen gerçek ve tüzel kişilerin, TCMB'ye yazılı bir dilekçe ile başvuruda bulunurlarsa, sadece kendilerine ait bilgi talepleri karşılanmaktadır. Başvuruya ilişkin açıklamalar TCMB internet sitesi http://www.tcmb.gov.tr/bilgiedinme/ adresinde yer almaktadır.
4. Olumsuz kayıtlara ilişkin ödemelerin bildirilmesinde hata yapılmış olması halinde nasıl düzeltilecektir?
Bu bilgilerin bankalarca TCMB’ye iletilip iletilmediği veya hatalı iletildiği hususunda tereddüt edilmesi halinde, ödeme bilgisini TCMB’ye göndermesi gereken bankalara başvurularak bilgi alınabilir.
Kişilere çek, kredi kartı ve kredi verilip verilmemesi kararı talepte bulunulan bankaların tasarrufundadır. TCMB’nin yasal olarak bir yetkisi bulunmamaktadır.
5. Bankalara yapılan başvuruların sonuçlanmasında TCMB’ nin bir yetkisi bulunmakta mıdır?
TCMB'nin işlevi, bankalar tarafından yapılan bildirimlerin birleştirilerek bankalara duyurulması ile sınırlı olup, TCMB' ye kanunla verilen görev ve yetkiler gözönüne alındığında, bankalara yapılan başvuruların kabulü veya reddi hususunda TCMB'nin yasal olarak bir yetkisi bulunmamaktadır.
6. TCMB nezdindeki olumsuz kayıtların, bankalara yapılan başvuruların değerlendirilmesinde dikkate alınma gerekçesi nedir?
Bankaların, verecekleri krediyi, vadesinde faizi ile birlikte nakden tahsil etmek zorunda olmaları ve bunun sağlanamayacak olması halinde ise banka görevlilerinin ağır hapis ve para cezalarına tabi tutulmaları nedeniyle, özellikle kredilendirme işlemlerinde kişilerin/firmaların geçmişteki ödeme performanslarına bakılması doğal ve gereklidir. Bu yüzden bankalar, kredi talep edenler hakkında TCMB kayıtlarından ulaşabildikleri ve kendi belirledikleri sürelerle nezdlerinde tuttukları her türlü bilgi ve belgeyi kullanmak durumundadırlar.
7. TCMB nezdindeki olumsuz kayıtları silinen gerçek veya tüzel kişilerin, kredilendirme, çek karnesi verilmesi ve diğer talepleri, bankaların kendi nezdlerinde tuttukları kayıtlar gerekçe gösterilerek reddedilebilir mi?
Borçlar Kanunu’nun sözleşme serbestisi hükümleri çerçevesinde, bir kredi talebinin değerlendirilmesi aşamasında kredi politikaları ve risk yönetimi açısından hangi kriterlerin kullanılacağı ve bu kriterlere bağlı olarak kredi talebinin karşılanıp karşılanmayacağı kararı başvuruda bulunulan bankanın yetkisinde bulunmaktadır.
8. TCMB tarafından silinen kayıtların bankalar tarafından silinme zorunluluğu var mıdır?
TCMB tarafından silinen kayıtların bankalar tarafından da silinmesi hususunda
Kanun’da bir zorunluluk bulunmamaktadır.
Bu yazı Tüketici Finansmanı Rehberi'nde yayınlanmıştır - TBB : Bankalar Sicil Affı Kapsamında Kredi Vermek Zorunda Değiller